Edebiyat

1950’lerin İstanbul’u Bir Romanla Yeniden Konuşuyor: Mahallemde Akşamlar

Mahallemde Akşamlar, yeni baskısıyla yeniden okurun karşısında. Fakat bu karşılaşma, bir kitabın raflara dönüşünden çok daha fazlası. Bu, unutulmuş bir zamanın kapısını yeniden aralamak gibi.

B. Ergin Borobey’in Ekim 2018’de yayımlanan ve yayımlandığı günden bu yana geniş bir okur kitlesine ulaşan romanı, 1950’ler İstanbul’unu bugünün diliyle anlatmaya çalışmıyor. Aksine, o yılların içine giriyor, sokağın sesini, akşamın ağırlaşan sessizliğini, kelimelerin eski inceliğini bugüne taşıyor. Romanın en güçlü yanı da burada duruyor. Dil, yalnızca bir anlatım aracı değil, bizzat anlatının kendisi hâline geliyor.

Mahallemde Akşamlar, hayali bir karakterin (Adil Nadi Güzelson) hikâyesini anlatırken, okura sanki gerçekten yaşanmış bir hayatı dinliyormuş hissi veriyor. Kurmaca ile hakikat arasındaki çizgi ustalıkla belirsizleşiyor; okur, anlatılanların bir roman mı yoksa bir hatırat mı olduğuna karar vermekte zorlanıyor. Bu bilinçli belirsizlik, eserin derinliğini ve inandırıcılığını büyüten temel unsurlardan biri.

Roman boyunca Tanpınar’dan Orhan Veli’ye, Yahya Kemal’den Ahmet Muhip Dranas’a; Necip Fazıl’dan Bedri Rahmi’ye, Sabahattin Ali’den Halikarnas Balıkçısı’na uzanan güçlü bir edebî arka plan hissediliyor. Bu isimler metnin içinde birer süs olarak değil, dönemin ruhunu tamamlayan doğal duraklar gibi yer alıyor.

Kitabın giriş bölümü ise başlı başına bir eşik. Okuru daha ilk sayfalarda yakalayan bu başlangıç, romanın tonunu, ritmini ve derinliğini açık ediyor. Sessiz ama güçlü; sade ama yoğun bir anlatı kuruluyor.

Yenilenen arayüzüyle okura yeniden ulaşan Mahallemde Akşamlar, bugün artık yalnızca bir roman değil. İstanbul’u bir hatıra gibi değil, yaşayan bir hafıza olarak okumak isteyenler için, edebiyatın hâlâ zamana karşı söz söyleyebildiğini hatırlatan özel bir metin.