Türkiye’nin Yeni Devlet Eşiği: Osmanlı Değil, daha ileri bir devlet aklı!
Türkiye, birilerinin dediği gibi osmanlıyı diriltme peşinde değil de, sanki daha büyük bir devleti kurma aşamasında.
Bu cümle aslında sahada olup biteni sezgisel biçimde özetliyor. Türkiye’nin bugün yaptığı şey, geçmişi diriltmekten çok geleceği tarif etmeye çalışmak gibi duruyor.
Osmanlı’yı diriltme söylemi daha çok dışarıdan yapılan, kolaycı bir okuma. Çünkü Osmanlı bir imparatorluk formuydu; bugünkü Türkiye ise farklı bir çağda, farklı araçlarla hareket ediyor. Ne hanedan var, ne fetih dili, ne de klasik yayılmacılık. Ama şunu da inkâr etmek zor: Türkiye artık sadece sınırları içinde yaşayan bir devlet gibi davranmıyor.
Burada asıl mesele şu:
Türkiye, küresel sistemde orta ölçekli ama edilgen bir ülke olmayı reddediyor. Bu reddiye de ister istemez “daha büyük bir devlet aklı” üretmeye başlıyor.
Ne oluyor peki?
- Diplomasi, sadece masada değil sahada da kuruluyor.
- Savunma sanayi, bağımsızlık fikrinin omurgasına dönüşüyor.
- Enerji, göç, güvenlik ve ticaret başlıklarında “bizi de hesaba katın” dili var.
- Bölgesel değil, çevre kuşaklara uzanan bir etki alanı hedefleniyor.
Bu, klasik anlamda bir imparatorluk refleksi değil. Daha çok merkez ülke olma arayışı. Emir veren değil ama yok sayılması imkânsız, her dosyada adı geçen, her kriz masasında sandalyesi olan bir Türkiye. “Daha büyük devlet” ifadesi de toprakla ilgili değil artık.
Bugün büyüklük etkiyle, bağımsız karar alabilme kapasitesiyle, kriz üretebilme ya da kriz çözebilme gücüyle ölçülüyor.
Bu yüzden görüntü şu:
Türkiye geçmişe öykünmüyor ama geçmişin devlet aklını bugünün şartlarına tercüme etmeye çalışıyor. Bu da dışarıdan bakıldığında “yeni bir şey kuruluyor” hissi veriyor.
Henüz tamamlanmış bir yapı değil bu. Daha çok sancılı, inişli çıkışlı bir kuruluş evresi. Yani evet, “Osmanlı’yı diriltme” değil; ama küçük kalmayı reddeden bir devlet refleksi var.
Ve bu refleks, ister istemez herkesi rahatsız ediyor.
Motografi.org