Cihad Nedir? 1
Tepki Ver
Kur’an-ı Kerim‘de: “Biz emâneti göklere, yere ve dağlara arz (ve teklif) ettik de; onlar bunu yüklenmekten çekindiler, bundan endişeye tüştüler. İnsan(a gelince, o tuttu) bunu sırtına yüklendi. Çünkü o çok zülûmkâr, çok cahildir”(Ahzab Sûresi:72) hükmü beyan buyrulmuştur. Müfessirler bu ayet-i kerime’de geçen “Emânet’in”; Allahû Teâla (cc)’nın tekliflerinin tamamına verilen bir isim olduğu hususunda ittifak etmişlerdir.(Mecmuatu’t Tefasir – İst: 1401 Çağrı yay. C: 5 Sh: 142-143. Ayrıca İmam Celâlüddin Es Suyuti – Dürri’l Mensur – Beyrut: ty C: 2, Sh: 113.) Hz. Adem (as) Allahû Teâla (cc)’ya emanet’in ne olduğunu sormuş, Allahû Teâla (cc) “İyilik edersen mükâfat, kötülük edersen ceza görürsün” buyurmuştur. Usûl-i Fıkıh’ta “Emânet”; Allahû Teâla (cc)’nın gerek kendi hukuku, gerekse yarattıklarının hukuku ile ilgili olarak insana yüklediği vazifelerin tamamına verilen bir isimdir.(Molla Hüsrev – Mir’at El Usûl fi Şerhi’l-Mirkat el vüsûl – İst: 1307 C: 1, Sh: 591 vd.) Ayrıca, Nitekim İmam-ı Serahsi: “Cihad’dan maksad; müslümanların emniyet içinde bulunmaları, din ve dünya işlerini yürütme (Edâ edebilme) imkanına kavuşmalarıdır” (İmam-ı Serahsi – El Mebsut – Beyrut. Marife Neşri, C:10, Sh:3.)
Malûm olduğu üzere “Cihad”; Allahû Teâla (cc)’nın farz kılmış olduğu bir ibadettir.(İmam-ı Serahsi – El Mebsut – Beyrut: ty. D.Marife Neşri C: 10, Sh: 3.) Cihadın çeşitleri vardır:
1.Nefisle Cihad
2.Şeytana Karşı Cihad
3.Düşmanla Cihad
4.Sözle yapılan cihâd
5.Malla Yapılan Cihad
6.Canla Yapılan Cihad
7.İlimle Yapılan Cihad
8.Kültür ile Cihad,
9.Ekonomi ile cihad,
10.Silâh ile cihad vb. vasıtalarla edâ edilebilen ve aynı zamanda hiçbir “Mekruh” vakti olmayan bir ibadettir.
Hatta öyle ki; bir gayr-i müslim, namazını edâ etmekte olan bir mü’mine hitaben: “-Bana kelime-i şehadet’i öğretir misiniz?” teklifinde bulunsa, o mü’min’in, bu teklif sebebiyle namazını bozup, tebliği yapması caizdir. ” (Şeyh Nizamüddin ve bir heyet – El Feteva-ı Hindiyye – Beyrut: 1400 C: 1, Sh: 109)
Cihad; arapça bir kelimedir. Lugatta güç ve gayret sarfetmek, amelde mübalâğa etmek ve zahmet” gibi manalara gelen “Cehd“ kökünden türemiştir. İslâmi Istılâhta: “Allahû Teâla (cc)’nın dini için; can, mal, dil ve diğer vasıtalarla elden gelen güç ve gayreti sarfetmeye cihad denir” tarifi esas alınmıştır.( İmam-ı Kasani -El Bedâiû’s Senai fi Tertibi’ş-Şerâi – Beyrut: 1974 (2.Bsm) C:7, Sh:97.)
Rasûl-i Ekrem (sav)’in “Müşriklerle; malınızla, canınızla ve dilinizle cihad ediniz” buyurduğu bilinmektedir. (Abdi’l Latifi’z Zebidi-Sahih-i Buhari Muhtasarı,Tecrid-i Sarih Tercemesi ve Şerhi,Ank:1978 C:2, Sh:397.)
“Cihad” ile “Harb” mefhumu arasında fark vardır! Zira; Hz. Cabir (ra)’den rivayet edilen bir hadis-i şerifte, bu iki mefhum arasında bazı farkların bulunduğu tasrih olunmuştur.(İbn-i Abidin – Reddü’l Muhtar Ale’d Dürri’l Muhtar – İst: 1982, C: 1, Sh: 68.)
Cihad kavramı, “Harb” mefhumundan daha geniştir. Rasûl-i Ekrem (sav)’in: “- Hakiki mücahid, nefs-i emmaresine karşı savaş açan kimsedir.” (Sünen-i Tirmizi-K.Cihad:2) buyurduğu malumdur. Dünyevi endişelerini, heva ve hevesini bir kenara bırakan mükellefin; Allahû Teâla (cc)’nın rızasını kazanmak niyetiyle küffarla savaşması bir ibadettir.
“Kişinin nefsini tezkiye ve terbiye ile uğraşması, Allah’ın emirlerini ihlâsla yerine getirmesi ve haramlarından kaçınması, Müslüman kardeşine nasihatte bulunması, Müslüman olmayan birine İslâm’ı delilleriyle anlatıp tebliğde bulunması cihaddır.” (Tirmizî, Cihad, 2; Nesâî, Hac, 4; Ahmed, III, 456.)
Müslümanın dinini, namusunu, canını, malını mülkünü koruması, İslâm’ın yeryüzüne hakim olması için eliyle, diliyle, kalemiyle tebliğde bulunması ve buna mâni olacak engelleri ortadan kaldırmak için mücadele etmesi cihaddır.” (Nisâ,95; Enfâl,72; Tevbe,20,41,44,81, 88; Buhârî, Mezâlim, 33; Müslim, Îmân, 226; Ebû Dâvûd, Sünnet,29.)
BÜYÜK CİHAT
En büyük cihâd; mükellefin kalbiyle kendi nefsine karşı yaptığı cihaddır. Mükellef nefsinin kölesi olmaması için, nefsinin her arzuladığını yapmaması gerekir. Dünyevi zevklerinden, dünyevi isteklerinden vazgeçmesi gerekir. Mükellefi Allahu Teala cc.’dan uzaklaştıran her amelden, her davranıştan uzak durması gerekir. Yani dünya sevgisi kalbinden temizlemeye çalışması, şeytani her vesveseye dur demesi gerekir! Allah cc. yolunda yürüyen mücahid cihad ederken mutlaka nefsiylede cihad etmesi gerekir. Bu konuda zayıf rivayette olsa Efendimiz (sav) TEBÜK seferi dönüşünde aynen şöyle buyurmuştur: “Hoş geldiniz! Küçük cihaddan büyük cihada geldiniz.” buyurdu. Bunun üzerine Sahabiler, büyük cihadın ne olduğunu sordular. Hz. Peygamber (sav): “Büyük cihad: nefisin heva ve hevesine karşı yapılan cihaddır.” diye buyurdu. (Süyûtî, Câmi,II,73/6107. Beyhaki, ez-Zühd, Beyrut,1996, 1/165; Hatip Bağdadî,Tarihu’l Bağdad, 3/523-524; Zehebî, Siyer-ü Alamü’n Nübela,56/324; Keşfu’l-Hafa,1/511.)
Bu haberde Hz. Peygamber Efendimiz (sav), en kalabalık bir ordu ile katıldığı Tebük seferini “Küçük cihad” olarak belirtirken; nefse karşı verilecek mücadeleyi “Büyük cihad” olarak izah etmişlerdir.
Aslında,“Mûcâhid, nefsinin isteklerine karşı cihâd ederek günahlardan uzak durmak için mücadele eden kimsedir.”anlamındaki hadîs-i şerifte üstteki manayı kuvvetlendirmektedir. (Tirmizi, Cihad bab 2, Hadis no: 1621; Müslim, İmara: 42; Ebû Dâvûd, Cihâd: 36) (NOT:Allahu Teala cc. nasibederse inşa’Allah yazımızın devamında ilimle, kalemle cihad bahsine devam edeceğiz.)
Nizameddin Demir
Yazar/Fıkhi Araştırmalar
